Skrzyczne to najwyższy szczyt Beskidu Śląskiego, wznoszący się na 1257 metrów nad poziom morza tuż nad Szczyrkiem. Charakterystyczny maszt nadajnika RTV widoczny z daleka sprawia, że tę górę rozpoznasz już z Kotliny Żywieckiej. Miejscowi mówią po prostu „na Skrzyczne” – i każdy wie, że chodzi o szczyt, który łączy w sobie dobrze zagospodarowany ośrodek narciarski, punkt widokowy z panoramą na pół Beskidów i punkt startowy dla dziesiątek szlaków turystycznych.
- zapierające dech w piersiach widoki
- nowoczesna kolej krzesełkowa
- trasy narciarskie i rowerowe
- urokliwa Hala Jaworzyna
- kamienny obelisk z figurą żaby
Kolejka krzesełkowa na szczyt – najstarsza w Polsce
Dwuetapowa kolej krzesełkowa ze Szczyrku na Skrzyczne to najstarsza kolejka tego typu w kraju. Wybudowano ją w latach 1958-1959, a do użytku oddano w 1960 roku. Początkowo była jednoosobowa, po 24 latach zmodernizowano ją na dwuosobową, a ostatnia gruntowna przebudowa miała miejsce w 2017 roku. Teraz jeździ nowoczesna czteroosobowa kolej włoskiej firmy Leitner.
Dolna stacja znajduje się przy ulicy Myśliwskiej 45, w centrum Szczyrku. Cała trasa dzieli się na dwa odcinki z przesiadką na Hali Jaworzyna. Pierwszy etap to 1592 metry przy różnicy poziomów 406 metrów – zajmuje około 5-7 minut. Drugi odcinek, z Jaworzyny na sam szczyt, to 1170 metrów i przewyższenie 295 metrów. Łącznie na górę wjeżdża się w jakieś 15 minut, co oszczędza sporo sił i czasu w porównaniu z pieszym podejściem, które zajmuje około 2,5 godziny.
Kolej jest całoroczna. Zimą obsługuje narciarzy, latem turystów i rowerzystów – bo tak, można przewozić rowery. Przyjazna jest też dla psów, choć zwierzęta wożone są na własną odpowiedzialność właściciela. Bilety kupuje się w automatach przy stacjach lub w kasach stacjonarnych. Warto wiedzieć, że na Jaworzynie i Skrzycznem płatności są wyłącznie bezgotówkowe.
Hala Jaworzyna – przystanek w połowie drogi
Większość turystów nie kończy przygody na pierwszym etapie, ale warto poświęcić chwilę na Jaworzynie. Ta urokliwa hala na wysokości około 920 metrów to miejsce, gdzie kiedyś górale wypasali owce, a dziś przecinają ją trasy narciarskie. Można tu odpocząć na górskiej polanie, zjeść coś w Barze Jaworzyna albo spróbować letniej zjeżdżalni grawitacyjnej – nowej atrakcji, która pojawiła się stosunkowo niedawno i cieszy się sporym zainteresowaniem rodzin z dziećmi.
Na szczycie – widoki, maszt i żaba na obelisku
Góra wyraźnie góruje nad okolicą – wznosi się nad Kotliną Żywiecką o ponad 800 metrów. Z platformy widokowej i okolic szczytu w sprzyjających warunkach widać Kotlinę Żywiecką, Jezioro Żywieckie, Pilsko, a nawet Tatry. Charakterystyczny 87-metrowy maszt nadajnika RTV obejmuje swoim zasięgiem część województwa śląskiego, małopolskiego i opolskiego.
Od 2022 roku na szczycie stoi kamienny obelisk z figurą żaby. To nawiązanie do legendy o pochodzeniu nazwy góry. Według starego podania w kotlinie między Skrzycznym a Małym Skrzycznym był kiedyś staw zamieszkiwany przez wiele żab. Ich charakterystyczne odgłosy – skrzeczenie – dały nazwę całemu szczytowi.
Nazwa Skrzyczne według legendy pochodzi od skrzeczących żab, które żyły w stawie między szczytami Skrzycznego i Małego Skrzycznego. Dziś żaba na kamiennym obelisku przypomina tę historię.
Schronisko PTTK i restauracja na szczycie
Nieco poniżej szczytu działa całoroczne Schronisko PTTK Skrzyczne. Można tu przenocować, zjeść ciepły posiłek i odpocząć przed dalszą wędrówką. Na górze znajduje się też Restauracja Start Skrzyczne – najwyżej położona restauracja w Szczyrku. Po intensywnym dniu na szlakach czy stokach warto zajrzeć na regionalny posiłek lub chociaż gorącą herbatę z widokiem.
Latem Skrzyczne odwiedza ponad 200 tysięcy osób, które doceniają walory turystyczne największego beskidzkiego szczytu. Tu zbiega się wiele popularnych szlaków, więc szczyt bywa punktem startowym, przejściowym lub docelowym różnych górskich wycieczek.
Ośrodek narciarski COS – 14 kilometrów tras
Zimą Skrzyczne to przede wszystkim narty. Centralny Ośrodek Sportu – Ośrodek Przygotowań Olimpijskich w Szczyrku profesjonalnie zagospodarował zbocza góry. Do dyspozycji narciarzy jest około 14 kilometrów tras o różnym stopniu trudności. Najsłynniejsza to trasa FIS – czarna, z homologacją Międzynarodowej Federacji Narciarskiej.
Czarna trasa na odcinku od Skrzycznego do orczyka, szczególnie fragment od możliwości zjazdu na czerwoną do orczyka Doliny III, ma opinię jednej z najlepiej wyprofilowanych w Polsce. Szeroka, stroma, ale przy dobrej pogodzie jeździ się po niej lekko i przyjemnie. Trasy czarna i czerwona wyposażone są w system naśnieżania, co wydłuża sezon i gwarantuje lepsze warunki.
Oprócz kolei krzesełkowej na Skrzyczne dostępna jest nowoczesna 6-osobowa kolej linowa Doliny-Skrzyczne o długości blisko 1200 metrów i przewyższeniu prawie 360 metrów. Porusza się z prędkością 5 metrów na sekundę i przewozi około 1800 osób na godzinę. Do tego dochodzą wyciągi talerzykowe: Doliny II (540 metrów, przewyższenie 110 metrów), orczyk Jaworzyna (440 metrów) i wyciąg taśmowy na Hali Jaworzyna.
Szlaki piesze – od łatwych spacerów po wymagające pętle
Dla tych, którzy wolą piechotę, Skrzyczne oferuje sieć szlaków o różnym stopniu trudności. Ze Szczyrku prowadzą dwa główne szlaki: niebieski i zielony przez Becyrek. Różnice między nimi są niewielkie – oba wymagają około 2,5 godziny i 750 metrów przewyższenia. Niebieski jest odrobinę szybszy, ale wiedzie w dużej mierze wzdłuż wyciągu krzesełkowego, co nie każdemu odpowiada.
Zielony szlak przez Becyrek prowadzi bardziej naturalnym terenem, choć czas i dystans są praktycznie identyczne. Z centrum Szczyrku na szczyt i z powrotem można zrobić pętlę w około 4 godziny. Ale będąc już na Skrzycznym, warto rozważyć wydłużenie trasy o sąsiednią Malinowską Skałę – spacer zajmie wtedy około 5 godzin, ale widoki są o wiele ciekawsze.
Można też dojść na Skrzyczne z innych miejscowości: z Buczkowic czerwonym, potem zielonym i niebieskim szlakiem, albo z Ostrego szlakiem niebieskim. Piesze wejście z okolicznych miejscowości zabiera od 2,5 do 3 godzin.
Skrzyczne wchodzi w skład Korony Gór Polski – listy najwyższych szczytów w każdym z 28 pasm górskich w kraju. To piąty pod względem prominencji szczyt w Polsce.
Dla kogo jest Skrzyczne
To miejsce dla praktycznie każdego. Rodziny z dziećmi docenią kolejkę, która oszczędza siły, oraz infrastrukturę na szczycie – restaurację, schronisko, platformę widokową. Dzieci uwielbiają zjeżdżalnię grawitacyjną na Jaworzynie.
Narciarze mają do dyspozycji trasy od zielonych po czarne z homologacją FIS. Początkujący znajdą łagodne stoki, zaawansowani mogą sprawdzić się na wymagających zjazdach. Miłośnicy górskich wędrówek mają wybór: od łatwej pętli ze Szczyrku po bardziej ambitne trasy łączące kilka szczytów.
Skrzyczne to też raj dla rowerzystów górskich – kolejka przewozi jednoślady, więc można wjechać na górę i zjechać trasami downhillowymi. Paralotniarze cenią sobie ten szczyt za dobre warunki do startów. Skiturowcy regularnie pokonują zbocza Skrzycznego, łącząc narciarstwo z górską turystyką.
Praktyczne informacje – ceny, godziny, dojazd
Kolej krzesełkowa na Skrzyczne działa przez cały rok, z przerwą na przegląd techniczny w kwietniu. Sezon narciarski trwa zazwyczaj od grudnia do początku kwietnia, w zależności od warunków śniegowych. Sezon wiosenno-letni startuje na początku maja i trwa do końca października.
Ceny biletów na kolejkę różnią się w zależności od sezonu i wybranego odcinka. Można kupić bilet tylko na Jaworzynę lub bilet łączony na cały szczyt. Dostępne są też skipassy 4- i 6-godzinne oraz skipassy wspólne obejmujące kilka ośrodków (Skrzyczne-SMR-BSA). Aktualne cenniki najlepiej sprawdzić na stronie skrzyczne.cos.pl, bo ceny zmieniają się sezonowo.
Dojazd do Szczyrku jest prosty. Z Bielska-Białej to około 20 minut samochodem drogą S1, potem drogą 942. Z Katowic dojedziesz w 75 minut, z Krakowa w nieco ponad 2 godziny. Komunikacja publiczna jest dobrze rozwinięta – do Bielska-Białej można dotrzeć autobusami lub koleją (w tym pendolino), a stamtąd lokalnymi busami lub PKS-em do Szczyrku.
W centrum Szczyrku jest sporo parkingów, zazwyczaj płatnych. Parking przy dolnej stacji kolejki znajduje się na ulicy Myśliwskiej 45 – można zaparkować na prywatnych parkingach od strony kolejki lub na dużym parkingu po drugiej stronie jezdni za sklepem Delikatesy Centrum. Na Szczyrk Solisko parking kosztuje 10 złotych za dzień.
Na samą wycieczkę warto zarezerwować pół dnia, jeśli planujesz tylko wjazd kolejką i spacer po szczycie. Jeśli chcesz połączyć to z dłuższą wędrówką szlakami lub zjazdem na nartach, przewiduj cały dzień. Piesze wejście ze Szczyrku i zejście zajmuje około 4-5 godzin, w zależności od tempa i wybranej trasy.
Skrzyczne działa przez cały rok i każda pora ma swój urok. Zimą to narty i śnieżne pejzaże, wiosną kwitną połoniny, latem można korzystać z pełnej infrastruktury turystycznej, a jesienią widoki na kolorowe lasy zapierają dech. Szczyt odwiedza ponad 200 tysięcy osób rocznie latem, co pokazuje, że to nie tylko zimowa atrakcja.